Rất nhiều trẻ bại não gặp vấn đề về mắt. Nhưng nguyên nhân không phải do hỏng nhãn cầu. Đó là chứng Tổn thương thị giác vỏ não (CVI). Mắt trẻ vẫn nhìn thấy nhưng não không xử lý được hình ảnh. Trẻ thường lờ đờ, không nhìn theo đồ vật và không có động lực với tay ra. Bác sĩ CKI Nguyễn Quang Hòa nhấn mạnh: Khi một cánh cửa đóng lại, chúng ta phải mở những cánh cửa khác. Tại Thiên Ứng Đạo, chúng tôi hướng dẫn cha mẹ dùng liệu pháp Kích thích đa giác quan (Xúc giác, Thính giác, Khứu giác). Phương pháp này giúp não bộ thức tỉnh và bù đắp lại phần thị giác bị thiếu hụt.
1. Giải mã chứng Tổn thương thị giác vỏ não (CVI)
Nhiều cha mẹ đưa con đi khám mắt. Bác sĩ nhãn khoa kết luận mắt con hoàn toàn bình thường. Nhưng về nhà, con vẫn như người mù. Con không nhìn mặt mẹ. Con không phản ứng với đồ chơi màu sắc.
Đây là đặc trưng của CVI (Cortical Visual Impairment). Chiếc camera (con mắt) vẫn hoạt động tốt. Nhưng sợi cáp truyền dữ liệu và trung tâm xử lý hình ảnh (vỏ não chẩm) lại bị hỏng. Não bộ nhận được hình ảnh nhưng không thể phân tích đó là cái gì. Thế giới trong mắt trẻ chỉ là những mảng màu lộn xộn, nhòe nhoẹt và vô nghĩa.
[Image of a child with CVI cortical visual impairment processing visual input]2. Tại sao thị giác kém lại cản trở vận động?
Thị giác là ngọn hải đăng dẫn đường cho vận động.
Một đứa trẻ bình thường ngóc đầu lên vì trẻ tò mò muốn nhìn đồ vật. Trẻ trườn bò về phía trước vì trẻ muốn lấy món đồ chơi. Nếu mắt không nhìn thấy gì thú vị, trẻ sẽ không có động lực để di chuyển. Trẻ sẽ chỉ thích nằm một chỗ. Lâu ngày, các kỹ năng vận động thô và tinh đều bị thui chột.
3. Chiến lược Đa giác quan: Đánh thức não bộ toàn diện
Chúng ta không thể bắt một bộ não đang “mù” phải nhìn. Chúng ta phải dùng các giác quan khác để “dạy” não bộ cách nhìn.
Đánh thức xúc giác bằng massage Thiên Ứng Đạo
Làn da là cơ quan cảm giác lớn nhất của cơ thể. Bác sĩ Quang Hòa dùng đôi bàn tay day ấn dọc kinh lạc. Cảm giác ấm áp và lực ấn sâu truyền tín hiệu điện sinh học lên não. Nó báo cho não biết giới hạn cơ thể con đang ở đâu. Mẹ cũng nên cho con sờ nắm nhiều chất liệu khác nhau. Cho con sờ bông mềm, sờ thảm gai, sờ nước ấm. Xúc giác nhạy bén sẽ thay thế đôi mắt để con “nhìn” thế giới.
Định vị không gian bằng thính giác
Khi mắt không thấy rõ, đôi tai sẽ trở thành chiếc radar. Mẹ hãy dùng những chiếc xúc xắc có âm thanh lách cách. Lắc xúc xắc ở bên phải, rồi từ từ chuyển sang bên trái. Khuyến khích con quay đầu theo hướng âm thanh. Mẹ hãy liên tục trò chuyện với con. Giọng nói của mẹ là điểm tựa an toàn nhất để con định vị được mẹ đang ở đâu.
Kích thích khứu giác để nhận biết
Mùi hương có khả năng kích hoạt vùng trí nhớ sâu trong não bộ. Trước khi cho con ăn, mẹ hãy cho con ngửi mùi thơm của bát cháo. Khi tắm, hãy cho con ngửi mùi sữa tắm dịu nhẹ. Việc gắn kết mùi hương với hành động sẽ giúp não bộ con dễ dàng dự đoán được điều gì sắp xảy ra tiếp theo.
4. Bài tập luyện mắt (Thị giác còn lại) cho trẻ CVI
Dù não bộ xử lý hình ảnh kém, nhưng chúng ta vẫn có thể tập luyện để cải thiện từng chút một.
Sử dụng đồ vật có độ tương phản cao
Trẻ CVI rất khó phân biệt các đồ vật có màu sắc nhạt nhòa. Mẹ hãy dùng đồ chơi có màu đỏ rực, đen hoặc trắng. Sự tương phản gay gắt sẽ giúp tín hiệu hình ảnh xuyên qua được vùng não bị tổn thương mạnh mẽ hơn.
[Image of high contrast black white red toys used for sensory therapy]Sử dụng ánh sáng trong phòng tối
Trẻ CVI rất thích nhìn những vật phát sáng. Mẹ hãy tắt hết đèn trong phòng. Dùng một chiếc đèn pin nhỏ bọc giấy kiếng màu đỏ. Chiếu đèn lên tường và di chuyển thật chậm. Ánh sáng di động trong bóng tối sẽ thu hút sự chú ý của trẻ cực kỳ hiệu quả. Trẻ sẽ cố gắng đảo mắt và quay cổ để nhìn theo luồng sáng đó.
5. Lời kết
Việc chăm sóc một em bé bị tổn thương thị giác đòi hỏi sự kiên nhẫn gấp trăm lần. Mẹ hãy trở thành đôi mắt của con. Hãy dùng lời nói, âm thanh và những cái chạm ấm áp để miêu tả thế giới cho con. Cùng với phương pháp xoa bóp Thiên Ứng Đạo, mạng lưới thần kinh của con sẽ dần được tái tạo. Ánh sáng nhận thức sẽ từ từ quay trở lại với thiên thần nhỏ.
