Cơn đau thần kinh tọa cấp tính có thể quật ngã một thanh niên khỏe mạnh trong tích tắc. Cảm giác đau giật thót như có luồng điện 220V chạy xé dọc từ mông xuống gót chân. Bệnh nhân gục xuống, mồ hôi đầm đìa và không thể đứng thẳng lưng. Trong cơn hoảng loạn, nhiều người tự ý bóp dầu nóng hoặc cố cúi gập người để bẻ lưng. Bác sĩ CKI Nguyễn Quang Hòa cảnh báo: Xử lý sai cách trong giai đoạn cấp tính sẽ làm rễ thần kinh bị tổn thương không thể phục hồi. Bài viết này hướng dẫn bạn 4 bước sơ cứu an toàn nhất để cắt đứt cơn đau ngay tại nhà.
1. Cơn Đau Thần Kinh Tọa Khủng Khiếp Cỡ Nào?
Dây thần kinh tọa là dây thần kinh dài và to nhất cơ thể. Nó kéo dài từ đoạn cuối cột sống thắt lưng, chạy qua hông, mông và đi xuống hai chân.
Khi bạn vừa nhấc một chậu cây, hoặc lỡ hắt hơi quá mạnh. Đĩa đệm đột ngột phòi ra đập thẳng vào dây thần kinh tọa. Cơn đau ập đến sắc lẹm và chói lói. Mọi cử động dù là nhỏ nhất như ho, trở mình, hay hít thở sâu cũng làm cơn đau xé rách da thịt. Bạn bị “đóng băng” tại chỗ. Lưng còng gập xuống, chân bước đi khập khiễng. Đây là dấu hiệu rễ thần kinh đang bị chèn ép và viêm tấy cực độ.
2. 3 Sai Lầm Chết Người Khi Đang Lên Cơn Đau Cấp
Khi đau quá, người bệnh thường làm mọi cách để giảm đau. Nhưng 3 hành động dưới đây lại là thuốc độc cho cột sống.
[Image of person with severe sciatica pain clutching their lower back and leg]Xoa bóp rượu mật gấu, dầu nóng gắt
Đây là sai lầm phổ biến nhất. Đau cấp tính đồng nghĩa với việc rễ thần kinh đang sưng to, viêm tấy. Nếu bạn bôi dầu nóng hoặc cao dán tạo nhiệt, mao mạch sẽ giãn nở. Tình trạng sưng viêm, phù nề sẽ tăng lên gấp bội. Hôm sau bạn sẽ đau rũ rượi không thể lết xuống giường.
Cố gắng ép dẻo, vặn bẻ cột sống
Bạn nghĩ rằng vặn người kêu rắc rắc sẽ làm đĩa đệm chui vào? Hoàn toàn sai. Khi đang đau cấp, cơ bắp lưng đang co thắt dữ dội để nẹp giữ cột sống. Việc cố bẻ lưng sẽ làm rách cơ. Thậm chí làm khối thoát vị vỡ bung ra, chèn ép tủy sống gây liệt cấp cứu.
Tiếp tục đi lại và làm việc
Cố cắn răng chịu đựng để đi làm là bạn đang ngược đãi cơ thể. Cột sống thắt lưng gánh chịu trọng lượng khi bạn đứng và ngồi. Càng đứng lâu, đĩa đệm càng ép chặt vào dây thần kinh tọa.
3. Hướng Dẫn 4 Bước Sơ Cứu Cắt Cơn Đau Tại Nhà
Hãy bình tĩnh thực hiện lần lượt các bước sau đây để “giải cứu” dây thần kinh tọa.
Bước 1: Tìm tư thế “Không trọng lực” (Psoas Position)
Ngay lập tức nằm ngửa xuống một mặt phẳng cứng (như phản gỗ hoặc đệm cứng). Tuyệt đối không nằm đệm lò xo lún sâu.
Gác hai bắp chân lên một chiếc ghế hoặc một chồng gối sao cho đầu gối gập vuông góc 90 độ. Ở tư thế này, cơ thắt lưng chậu (Cơ Psoas) được thả lỏng hoàn toàn. Áp lực đè lên các đĩa đệm L4-L5, L5-S1 giảm xuống mức thấp nhất. Cơn đau buốt sẽ dịu đi đáng kể sau 15 phút.
Bước 2: Chườm lạnh để giảm viêm cấp tốc
Trái ngược với đau mỏi mạn tính, đau cấp tính phải chườm lạnh. Dùng túi đá bọc qua một lớp khăn mỏng. Chườm lên vùng thắt lưng (ngay điểm xuất phát cơn đau) trong 15-20 phút. Hơi lạnh làm co mạch máu, giảm phù nề rễ thần kinh và gây tê tạm thời cảm giác đau.
[Image of person applying an ice pack to lower back while resting with elevated legs]Bước 3: Day ấn nhẹ huyệt đạo từ xa
Tuyệt đối không đấm bóp trực tiếp vào thắt lưng lúc này. Hãy day ấn huyệt từ xa để đả thông kinh mạch.
Dùng ngón cái day mạnh vào Huyệt Ủy Trung (nằm chính giữa nếp lằn kheo chân). Và Huyệt Thừa Sơn (nằm ở hõm giữa bắp chân). Đây là hai huyệt đạo thần kỳ nằm trên đường đi của dây thần kinh tọa. Day ấn mạnh sẽ kích thích giải phóng Endorphin, giúp cắt cơn co rút cơ bắp chân ngay lập tức.
Bước 4: Hít thở bụng thật sâu
Sự hoảng loạn làm bạn thở nông, khiến cơ bắp càng gồng cứng. Hãy nhắm mắt lại. Đặt tay lên bụng. Hít vào thật sâu cho bụng phình lên. Thở ra từ từ cho bụng xẹp xuống. Nhịp thở sâu giúp thư giãn hệ thần kinh giao cảm. Bẻ gãy vòng lặp “
