1. Hiểu đúng về cơ chế gây ra dáng đi nhón gót
Nhiều người lầm tưởng trẻ đi kiễng gót là do thói quen xấu. Thực tế, đây là một triệu chứng bệnh lý thần kinh.
Bộ não phát ra tín hiệu lỗi liên tục. Nó bắt nhóm cơ ở mặt sau cẳng chân (cơ bắp chuối) phải co rút lại. Khi cơ bắp chuối co ngắn, nó sẽ kéo theo sợi gân gót (Achilles tendon) căng lên. Lực kéo này nhấc bổng gót chân của trẻ lên khỏi mặt đất. Khớp cổ chân bị ép vào tư thế duỗi thẳng (Plantar flexion).
Nếu không can thiệp kịp thời, cấu trúc xương bàn chân sẽ bị biến dạng. Trẻ sẽ bị mất thăng bằng nghiêm trọng và rất dễ ngã chúi về phía trước.
2. Sai lầm khi lạm dụng nẹp và phẫu thuật quá sớm
Giải pháp phổ biến hiện nay là đóng nẹp AFO (nẹp nhựa dưới gối). Nẹp ép bàn chân trẻ phải vuông góc 90 độ. Tuy nhiên, nếu cơ bắp chân vẫn đang gồng cứng, việc ép nẹp sẽ gây ra sự kháng cự. Trẻ sẽ bị cọ xát gây phồng rộp da, thậm chí trật khớp cổ chân bên trong nẹp.
Đối với phẫu thuật nối dài gân gót, Bác sĩ Quang Hòa luôn cảnh báo về nguy cơ sẹo xơ dính. Sẹo sau mổ có thể co rút lại khiến chân trẻ còn cứng hơn trước. Đã có rất nhiều trường hợp tái phát kiễng gót chỉ sau 1 năm phẫu thuật.
3. Giải pháp “Làm mềm từ gốc” của Thiên Ứng Đạo
Chúng tôi không cố sức bẻ gập cổ chân trẻ. Chúng tôi đi tìm cái “nút thắt” đang kéo căng sợi dây gân đó.
Day ấn Huyệt Thừa Sơn và Ủy Trung
Bác sĩ sử dụng kỹ thuật day ấn sâu vào điểm giữa bắp chân (Huyệt Thừa Sơn) và hố kheo chân (Huyệt Ủy Trung). Đây là những Huyệt Thiên Ứng tập trung bế tắc kinh lạc nhiều nhất. Khi các điểm cò súng (Trigger points) này được giải phóng, cơ bắp chân sẽ tự động mềm ra. Lực kéo căng biến mất, gót chân trẻ sẽ từ từ hạ xuống mặt sàn.
4. 3 Bài tập chỉnh dáng đi nhón gót tại nhà
Sau khi được bác sĩ làm mềm cơ, cha mẹ hãy áp dụng 3 bài tập này hàng ngày để tái tạo trí nhớ vận động cho não bộ.
Bài tập 1: Kéo dãn cơ bắp chân thụ động (Passive Stretch)
Thực hiện khi trẻ đang nằm thư giãn. Tuyệt đối không làm khi trẻ đang khóc hoặc gồng mình.
- Cách làm: Mẹ một tay giữ chặt đầu gối trẻ cho thẳng. Tay kia ôm trọn gót chân trẻ, đặt lòng bàn chân trẻ tì vào cẳng tay mẹ.
- Thực hiện: Dùng cẳng tay đẩy nhẹ mũi bàn chân trẻ gập về phía mu bàn chân (Dorsiflexion). Giữ lực kéo dãn vừa phải trong 15-30 giây rồi thả lỏng. Lặp lại 5-10 lần mỗi bên.
Bài tập 2: Đứng trên mặt phẳng nghiêng (Wedge Board)
Đây là bài tập lợi dụng trọng lượng cơ thể để ép gót chân xuống một cách tự nhiên.
- Cách làm: Cha mẹ mua hoặc tự đóng một tấm ván nghiêng khoảng 15-20 độ. Đặt ván sát tường hoặc có tay vịn phía trước.
- Thực hiện: Cho trẻ đứng quay mặt vào tường, bàn chân đặt trên ván nghiêng (mũi chân hướng lên dốc). Lực hút trái đất và độ nghiêng của ván sẽ tự động kéo dãn gân gót mà không cần dùng sức ép tàn bạo. Khuyến khích trẻ đứng chơi ở tư thế này 10-15 phút/lần.
Bài tập 3: Đi bộ lùi và đi dốc lên
Khi não bộ đã quên cách đặt gót, chúng ta phải dạy lại.
- Đi lùi: Khi trẻ bước lùi, cơ sinh học bắt buộc mũi chân phải chạm đất trước, sau đó lực mới dồn xuống gót chân. Bài tập này đánh lừa não bộ, ép nó phải hạ gót.
- Đi lên dốc: Cho trẻ đi bộ lên một con dốc thoải (hoặc dốc cầu trượt). Tư thế này ép cổ chân phải gập lại (Dorsiflexion) để lấy đà bước lên.
5. Lời kết
Sửa dáng đi nhón gót là một cuộc chiến đòi hỏi sự kiên trì bền bỉ. Cha mẹ đừng vì sốt ruột mà tìm đến dao kéo quá sớm. Hãy áp dụng phương pháp Thiên Ứng Đạo để “mở khóa” cơ bắp một cách tự nhiên. Khi cơ đã mềm, kết hợp với các bài tập đúng kỹ thuật, đôi chân con sẽ tìm lại được sự vững chãi trên mặt đất.
