1. Tại sao trẻ bại não lại “quên” cách lẫy?
Một em bé bình thường khoảng 4-5 tháng sẽ tự động biết lẫy. Nhưng với trẻ bại não, cột mốc này thường bị trễ rất nhiều. Có 3 nguyên nhân chính cản trở quá trình này.
Sự co cứng của cơ lưng và cơ cổ
Để lật được úp xuống, trẻ phải ngóc đầu lên và uốn cong lưng. Nhưng cơ lưng của trẻ bại não thể co cứng lại thẳng đơ như một tấm ván. Cổ trẻ bị “khóa” chặt do cơ ức đòn chũm co rút. Khi không xoay được đầu, cơ thể sẽ không thể vặn mình để lật.
Tồn tại phản xạ nguyên thủy
Trẻ bại não thường giữ lại Phản xạ trương lực cổ không đối xứng (ATNR). Khi trẻ quay mặt sang phải, tay phải và chân phải tự động duỗi thẳng cứng đơ. Cánh tay duỗi thẳng này vô tình trở thành “cái thanh chắn”. Nó ngăn cản trẻ úp người xuống mặt đệm.
Sự yếu ớt của cơ bụng
Đối với trẻ thể mềm nhẽo, trẻ lại không có sức để gồng cơ bụng. Trẻ nằm bẹp dí trên giường. Trẻ không thể nhấc nổi một bên hông lên để tạo đà xoay người.
2. Điều kiện bắt buộc trước khi tập lẫy
Bác sĩ Quang Hòa luôn nhắc nhở: “Không được đốt cháy giai đoạn”. Trước khi dạy con lẫy, cha mẹ phải kiểm tra xem con đã đạt 2 điều kiện này chưa.
Thứ nhất là kiểm soát cổ: Con phải giữ được đầu thẳng khi mẹ kéo con ngồi dậy. Nếu đầu con vẫn rũ ra sau, hãy quay lại tập bài kiểm soát cổ trước.
Thứ hai là làm mềm cơ lưng: Mẹ dùng ngón cái day ấn dọc hai bên sống lưng (Kinh Bàng Quang). Giải tỏa các Huyệt Thiên Ứng bị tắc nghẽn. Khi mẹ sờ thấy lưng con đã mềm mại, không còn căng cứng thì mới bắt đầu tập lẫy.
3. Hướng dẫn 3 bước tập lẫy an toàn tại nhà
Hãy đặt con trên một tấm thảm đủ rộng và có độ cứng vừa phải. Không tập trên nệm lún vì con sẽ không có điểm tựa.
Bước 1: Kích thích sự xoay đầu
Mọi chuyển động lẫy đều bắt đầu từ cái đầu. Đầu đi trước, vai và hông sẽ đi theo.
Mẹ ngồi phía trên đỉnh đầu con. Cầm một món đồ chơi phát ra âm thanh (như xúc xắc). Mẹ di chuyển đồ chơi từ từ sang bên phải. Mẹ gọi tên con để thu hút sự chú ý.
Mục tiêu là khuyến khích con chủ động quay đầu nhìn theo đồ chơi. Đầu con quay sang phải càng nhiều càng tốt.
Bước 2: Kỹ thuật vắt chéo chi (Cross-body)
Đây là kỹ thuật giúp não bộ cảm nhận được sự vặn xoắn của trục cơ thể.
Khi con đang nhìn sang phải, mẹ nhẹ nhàng cầm chân trái của con. Mẹ gập đầu gối trái lại.
Từ từ đưa chân trái vắt chéo qua chân phải sao cho đầu gối trái chạm xuống mặt thảm bên phải.
Lúc này, phần hông của con đã được lật nghiêng sang một bên. Phần vai vẫn đang nằm ngửa.
Bước 3: Đợi chờ sự phản hồi của cơ thể
Đây là lúc cần sự kiên nhẫn. Đừng vội vàng đẩy nốt vai con úp xuống. Hãy giữ nguyên tư thế chân vắt chéo và đợi.
Khoảng vài giây sau, do sự mất cân bằng trọng lực, phần vai và cánh tay trái của con sẽ tự động nhấc lên. Con sẽ tự dùng sức để lật nốt nửa người phía trên úp xuống thảm.
Mẹ hãy vỗ tay khen ngợi con ngay lập tức. Sau đó, mẹ lại giúp con lật ngửa ra và lặp lại bài tập với bên còn lại.
4. Những sai lầm tuyệt đối phải tránh
- Không kéo mạnh cánh tay: Khớp vai của trẻ bại não rất lỏng lẻo. Kéo tay con để ép lật có thể làm trật khớp vai. Hãy dùng lực tác động từ phần hông và chân.
- Không ép khi con đang khóc: Trẻ khóc là lúc cơ bắp đang gồng cứng. Tập lẫy lúc này vừa gây đau đớn, vừa không mang lại tác dụng giáo dục thần kinh.
- Chăn gối vướng víu: Đảm bảo khu vực tập lẫy không có chăn mềm hay gối to. Trẻ có thể lật úp mặt vào chăn và bị ngạt thở do chưa biết cách ngẩng đầu lật ngửa lại.
5. Lời kết
Tập lẫy là một trò chơi tương tác tuyệt vời giữa mẹ và con. Hãy biến giờ tập thành giờ vui chơi. Mẹ hãy mỉm cười, hát cho con nghe trong lúc tập. Khi não bộ con được thư giãn, các kết nối thần kinh sẽ được thiết lập nhanh chóng. Một ngày không xa, con sẽ tự mình lăn vòng quanh giường trong niềm hạnh phúc của cả gia đình.
