1. Tại sao massage lại quan trọng với trẻ bại não?
Trẻ bại não (đặc biệt là thể co cứng) hiếm khi có được cảm giác thư giãn thực sự. Tín hiệu lỗi từ não liên tục bắt các bó cơ phải co rút. Hậu quả là máu huyết không lưu thông được. Các độc tố (axit lactic) tích tụ trong cơ gây đau nhức.
Massage trị liệu đúng cách giống như việc mở một cái van nước. Nó khơi thông dòng máu mang oxy tươi đến nuôi dưỡng cơ. Đồng thời, hơi ấm từ bàn tay mẹ truyền sang sẽ làm dịu hệ thần kinh giao cảm. Nó giúp não bộ giảm tiết hormone căng thẳng, từ đó cơ bắp sẽ tự động nhả ra.
2. 3 Nguyên tắc “Vàng” trước khi massage cho trẻ
Rất nhiều cha mẹ tự xoa bóp cho con nhưng con lại khóc thét. Đó là do cha mẹ vi phạm 3 nguyên tắc sinh lý sau:
- Làm ấm đôi bàn tay: Da trẻ rất nhạy cảm. Một bàn tay lạnh ngắt chạm vào sẽ gây ra phản xạ giật mình và gồng cứng tức thì. Hãy xoa hai bàn tay vào nhau thật nóng trước khi chạm vào con.
- Nguyên tắc “Chậm và Tĩnh”: Tuyệt đối không chà xát nhanh và mạnh. Động tác nhanh mang tính chất kích thích. Hãy day ấn thật chậm, lực đi sâu từ từ vào trong thớ cơ.
- Sử dụng dầu trơn tự nhiên: Làn da khô sẽ tạo ra ma sát rát. Mẹ hãy dùng dầu massage cho bé (dầu tràm pha loãng, dầu dừa) để đôi tay trượt êm ái trên da con.
3. Quy trình 4 bước massage giảm gồng cứng tại nhà
Bác sĩ Nguyễn Quang Hòa thiết kế bài massage này tuân theo đường đi của hệ thống kinh lạc. Nguyên tắc là làm mềm từ trung tâm ra ngoại biên (từ lưng xuống chân tay).
Bước 1: Giải tỏa trục cột sống (Vùng lưng)
Lưng là nơi tập trung rất nhiều rễ thần kinh. Lưng cứng thì chân tay không thể mềm.
- Tư thế: Cho bé nằm sấp. Nếu bé hay gồng ưỡn ngực, hãy kê một gối ôm nhỏ dưới bụng bé.
- Thực hiện: Mẹ dùng hai ngón tay cái, đặt vào hai bên sống lưng (cách gốc gai đốt sống khoảng 1.5cm). Day tròn từ từ từ gáy xuống tận xương cùng. Lặp lại 5-7 lần.
- Lưu ý: Khi gặp các điểm lổn nhổn dưới da (Huyệt Thiên Ứng đang tắc), mẹ dừng lại day kỹ điểm đó thêm 10 giây.
Bước 2: Nới lỏng khớp háng và cơ đùi
Trẻ bại não thường bị co rút cơ khép đùi, dẫn đến hiện tượng đi vắt chéo chân (Scissoring gait).
- Tư thế: Cho bé nằm ngửa, gập nhẹ hai đầu gối bé lại để cơ bụng và đùi thả lỏng.
- Thực hiện: Dùng lòng bàn tay xoa vuốt từ nếp gấp bẹn dọc theo mặt trong đùi xuống đầu gối. Dùng lực ấn miết chậm rãi để giãn cơ khép. Nếu thấy cơ quá cứng, mẹ dừng tay ấn giữ tĩnh tại điểm cứng đó cho đến khi cơ nhả ra.
Bước 3: Làm mềm bắp chân và gân gót
Bắp chân co rút là nguyên nhân chính gây ra dáng đi kiễng gót.
- Thực hiện: Một tay mẹ nâng nhẹ gót chân bé lên. Tay kia dùng bụng các ngón tay bóp nắn dọc bắp chân (cơ sinh đôi). Đặc biệt day kỹ huyệt Thừa Sơn (nằm ở chỗ lõm giữa bắp chân).
- Tác dụng: Khi bắp chân mềm, gân gót Achilles sẽ tự động chùng xuống mà không cần kéo bẻ thô bạo.
Bước 4: Mở khóa bàn tay nắm chặt
Trẻ thường nắm chặt bàn tay, ngón cái giấu vào trong.
- Thực hiện: Mẹ không cố sức cạy ngón tay bé ra. Hãy massage nhẹ nhàng cẳng tay (từ cùi chỏ xuống cổ tay). Sau đó, dùng ngón tay cái của mẹ day nhẹ vào lòng bàn tay bé. Khi huyệt đạo ở lòng bàn tay được kích thích, các ngón tay bé sẽ từ từ hé mở.
4. Lời khuyên cho các bậc cha mẹ
Thời điểm massage tốt nhất là sau khi tắm nước ấm, hoặc trước khi trẻ đi ngủ buổi tối. Nước ấm đã giúp giãn cơ một phần. Massage lúc này sẽ nhân đôi hiệu quả. Trẻ sẽ ngủ sâu giấc hơn và ít bị chuột rút về đêm.
Cha mẹ chính là những chuyên gia trị liệu tuyệt vời nhất. Hơi ấm tình mẫu tử truyền qua đôi bàn tay có sức mạnh chữa lành mà không một máy móc y tế nào sánh được. Hãy áp dụng kiên trì phương pháp Thiên Ứng Đạo để mang lại đôi chân mềm mại cho con.
