1. Tại sao phải tập kiểm soát cổ trước tiên?
Sự phát triển vận động của con người tuân theo quy luật “Từ đầu xuống chân”. Nghĩa là trẻ phải cứng cổ trước. Sau đó mới cứng lưng (để ngồi). Cuối cùng mới cứng chân (để đi).
Cổ là bộ phận gánh vác toàn bộ trọng lượng của hộp sọ (khá nặng so với cơ thể trẻ). Nếu cơ cổ yếu, đầu sẽ ngả nghiêng. Não bộ sẽ bị mất phương hướng trong không gian. Hơn nữa, nếu ép trẻ ngồi khi cổ chưa cứng, các đốt sống cổ sẽ bị chèn ép. Nó gây nguy cơ vẹo cổ và cản trở lưu thông máu lên não.
2. Hai nguyên nhân khiến trẻ bại não không giữ được đầu
Để tập đúng, cha mẹ cần biết con mình thuộc nhóm nào.
- Nhóm cơ cổ quá mềm (Hypotonia): Trẻ không có sức nâng đầu. Đầu rũ ra sau hoặc gục về trước. Cần các bài tập kích thích tăng sức mạnh cơ gáy.
- Nhóm cơ cổ co cứng (Spasticity): Đầu trẻ thường xuyên bị ưỡn gồng ngược ra sau. Cơ ức đòn chũm phía trước bị co rút. Cần các bài tập giải tỏa huyệt đạo để làm mềm cơ trước khi tập vận động.
3. 5 Bài tập kiểm soát cổ an toàn tại nhà
Cha mẹ hãy thực hiện các bài tập này trên một mặt phẳng êm ái. Luôn tương tác, mỉm cười và trò chuyện để con thấy an toàn.
Bài tập 1: Nằm sấp ngóc đầu (Tummy Time)
Đây là bài tập kinh điển và hiệu quả nhất. Nó giúp tăng sức mạnh cho nhóm cơ duỗi cổ và cơ lưng trên.
- Cách làm: Mẹ nằm ngửa, đặt bé nằm sấp lên ngực mẹ. Hoặc đặt bé nằm sấp trên giường, kê một chiếc khăn cuộn tròn dưới ngực bé.
- Kích thích: Bố cầm đồ chơi có âm thanh ở ngang tầm mắt bé. Gọi tên bé để bé cố gắng ngẩng đầu lên nhìn.
- Lưu ý: Ban đầu bé chỉ ngóc được 1-2 giây. Mẹ đừng ép. Khích lệ bé làm nhiều lần trong ngày, mỗi lần vài phút.
Bài tập 2: Kéo ngồi có hỗ trợ vai
Bài tập này giúp kích thích cơ gấp cổ phía trước.
- Cách làm: Đặt bé nằm ngửa. Mẹ đưa hai tay luồn ra sau vai bé (không nắm cổ tay kéo mạnh).
- Thực hiện: Từ từ nâng vai bé lên một góc 45 độ. Chờ 1-2 giây xem bé có tự gồng cổ để giữ đầu thẳng theo thân mình không. Nếu đầu bé rũ hoàn toàn ra sau, mẹ hạ bé xuống.
- Mẹo: Tập trước gương để bé nhìn thấy mình, bé sẽ có động lực giữ đầu thẳng hơn.
Bài tập 3: Tập thăng bằng trên bóng gai (Peanut Ball)
Bóng gai hình củ lạc rất tốt để kích thích tiền đình và phản xạ giữ đầu.
- Cách làm: Đặt bé nằm sấp trên bóng. Mẹ giữ chặt hai bên hông bé.
- Thực hiện: Lăn bóng từ từ về phía trước rồi kéo lùi lại. Khi bóng lăn về trước, theo phản xạ sinh tồn, bé sẽ phải gồng cơ lưng và cổ để ngẩng đầu lên chống ngã.
Bài tập 4: Massage làm mềm cơ cổ vai gáy
Dành riêng cho trẻ hay gồng ưỡn cổ ra sau. Việc xoa bóp giúp giải phóng các điểm bế tắc (Huyệt Thiên Ứng).
- Cách làm: Đặt bé nằm nghiêng. Mẹ dùng bụng ngón tay cái day nhẹ nhàng dọc theo hai bên cột sống cổ (từ gáy xuống vai).
- Mục tiêu: Làm mềm cơ thang và cơ ức đòn chũm. Khi cơ mềm ra, đầu bé sẽ tự động gập được về phía trước một cách tự nhiên.
Bài tập 5: Theo dõi đồ vật (Tracking)
Khả năng kiểm soát cổ đi liền với thị giác. Khi mắt muốn nhìn, cổ sẽ xoay theo.
- Cách làm: Đặt bé nằm ngửa hoặc bế bé ngồi dựa lưng vào ngực mẹ. Mẹ cầm một quả bóng màu đỏ rực rỡ cách mắt bé 30cm.
- Thực hiện: Di chuyển quả bóng từ trái sang phải, từ trên xuống dưới một cách chậm rãi. Khuyến khích bé quay đầu theo hướng quả bóng.
4. Những sai lầm cha mẹ cần tránh tuyệt đối
- Không bế xốc nách: Khi bế xốc nách mà cổ chưa cứng, đầu trẻ sẽ ngửa gập ra sau rất nguy hiểm. Luôn dùng một tay đỡ trọn phần gáy của con.
- Không ép ngồi xe đẩy quá dốc: Nếu xe đẩy không có hỗ trợ giữ đầu, đầu trẻ sẽ gục nghiêng sang một bên. Lâu ngày gây vẹo cổ gáy.
- Không tập khi trẻ đang khóc: Trẻ khóc nghĩa là cơ đang gồng. Tập lúc này vừa không hiệu quả vừa làm trẻ sợ hãi.
5. Lời kết
Cứng cổ là bước chạy đà đầu tiên. Dù con tiến bộ chậm, cha mẹ cũng đừng bỏ cuộc. Từng cái ngóc đầu nhỏ xíu hôm nay chính là nền tảng vững chãi cho những bước đi tự lập ngày mai. Hãy áp dụng đúng phương pháp Thiên Ứng Đạo để bảo vệ cột sống non nớt của con.
